Page images
PDF
EPUB

swe male fanis locucionibus fatum oportuit, & ita proculdubio fcciflent gravissimi illi, Doctissimique Theologi, fi iftum, quem modo cernimus, tollcrantiæ exicum, jam cum prævidere potuissent ; ubi enim illi hac ratione paci publicæ litatum voluerunt, contra evenit, jurgiorum ac discordiarum semina (quod maximopere delendum clt ) hinc inde, per agros Ecclesiæ infeliciter jaða, ubique pullulafle ; neque deeric unquam (fi quid ego hariolari posium) contentionum materia, donec ista licium infaulta seges authoritate publica radicicus evelli possit ; Quod uti fiat, exorandi sunt orbis domini, ut conventu Doctorum Theologorum tempeftive habito, cominuni consilio ( interveniente ipsorum impcrio) tollantur ilta five calami, sive mentis op érkesera qualiacunque.

Quod dum fieri possit, monendi rogandique sunt do tissimi quique viri frares noftri Charissimi, cousque uci paci kudcant omnes, ut pofthabita verborum cura rebus ipsis componendis operam fuam toci impendant: Id nimirum solicitos nos habet,ur veritas Dei in cordibus hominum (nobis suasoribus) locum invenire possit ; hoc vero, fi quo suaviore, ac blandiore modo cffici queat, nonne multo gracus, aptabiliusque foret, quam ut rigidiore, ac duriuscula agendi ratione, bilem, scandalumve infirmiori cuique moveremus: ulcus meum qui leviore tractaverit manu, modo non minus cito sanaveric, dignus eft quem amicius excipiam. At at, nisi in re ipfa paululum hærercmus non ita nimium de verbis laborare precium operæ duceremus : De ipfis quidem, fateor, notionum quarundam momentis, aliquid litigü eft, fed, quod vix cernat oculatus arbiter, vix curet pacificus: Ad eundem video cxitum veritatis Theologicæ tendere utriusque partis sententiam, non fine aliquo interim, in via, discrimine; non eft quod de unoquoque vestigio nimium soliciti fimus quin post passus unius,alteriusve divertiunculam idem omnino ftadium emecimur, mollior placet huic semita, illi calcata, vel silicea, recta ducit utraque ad mecam eandem ; quis istic jurgio locus ? quod fi fua cuique (uci fit) placuerit sententia, nec quis cedere velit alteri paulo aliter, animi sui sensum exprimenti, litesquc adhuc inter partes infeliciter continuentur ; illud ego fratribus meis cum primis luaferim ( quod in omnibus hujus generis controversiis tucissimum, utilissimumque semper expercus sum ) ut ad gencraliores quasdam enuntiandi formulas confugiamus ; neque ultra terminos ita fixos, sinatur alterutrius partis discursus evagari ; Quod de doloso com

municer

ز

[ocr errors]
[ocr errors]

muniter dici folebac olim, liceat mihi de pacifico dicere ; verfatur ille in generalibus ; nec quid pensi habet ad specialiffima quæque descendere ; nempe, ex imis illis conceptuum humanorum fractionibus, ac divisiunculis, nimio quam accuratis, oriri solent discordiæ, inter illos, qui vel de proximis rerum capitibus perpacare consentirent. Hac profecto ratione, plurimæ, quibus orbis Chriftianus misere conflictacur, lices sopirentar : Caute tamen istic, & non line summa fide, ac sana discretionc procedendum est; ne force, dum paci nimium intenti fumus, veritatis integritatem vel violemus, vel inique supprimamus ; ubi ergo de ipsis Chriftianæ fidei capitibus deque fumma religionis quæstio eft, nihil non urgeri deber, in quo falus vertitur. hominis Chriftiani, nihil istic non momentosum, & quovis dignum certamine videri debet, fed ubi de Dogmatibus quibusdam fere adiaphoris, deque ticis (uti fit) Scholasticis, a falutis live spe, five periculo longe alienis, dispucatur, non est quod nimis anxie fingula difquiramus, & de minimis quibufque opinionum apicibus curiofius contendamus, sat erit in generalioribus quibusdam exprimendi modis conspiraffe.

Quod Gi qui sine opinionum suarum paulo tenaciores, qui de leviffimis quibusque controversiarum particulis veluti pro aris ac focis digladiari malunt, valde expediens fuerit, illud unum præcipuc accurare, ut ifti, moderatis quibufque agendi rationibus, ( fi fieri poffint ) convincantur ; inter quas nulla mihi, scrio cogitanti, occurrit probabilior, quam ut certæ quædam figantor icgulæ Dogmaticæ, irrefragabiles illæ quidem & uerique parti in confelio, ad quarum veluti examen utrorumque fententiæ reducantur, exiganturque : Certum eft, enim, vera quxque ubique suwameini

; quæ ergo inter fe comparata ab indubitate veris diffonare deprehenduntur, in falsi suspicionem juftiffimc incurrunt ; Ve in hisce quas modo fub manibus habcmus controversiis, sunco, fi placet, hujusmodi.

Fieri non poreft ut voluntatis Dci quæ omnium caufa eft, causa detur ulla, nempe hoc foret, præter curiosam quandam infolentiam, ultra infinitum procedere.

Et fi Deus juste uci potuisset jure fuo absoluto in creaturas fuas, fecundum ordinatuna tamen jus, ac revelatum, procedere & folet, Cum Deu's Gt ipfa effentialis bonitas, fapicntia, justicia, adco

quc

ز

& vult.

3.

[merged small][ocr errors]
[ocr errors]

6.

que omnis bonitatis, sapientiæ, juftitiæ , fons & scacurigo, nihil poteft ab illo fluere, qaod non perfc&c bonum, fapiens, jullumque lit, in illius ergo

Bodimiz humillime acquiescere debemus creaturæ. Sed & hinc neceffario fequitur nihil boni inesse posse creaturæ, nili quod ab ipso, boni omnis principio, inditum fuerit, & ab ipso derivatum.

Sed & hoc insuper ; Deum non cfle authorem peccati. Illud solebat offendiculi, sæpe prærendere, D. Tiknus, hospes olim mcus, jam cum mutatæ infeliciter fententiæ reus, quorundam nostrorum rigorc, aliquid hic in Deum conjici, sanctissimo ipfius numine indig. num proteitatus interea omnia se paratum cunccdere, modo Dei bonitas, & justitia hac in re integra & illibata conservaretur, absie vero ut quis Christianus aliter aut sentiat, aue loquatur : Omnes in hanc fententiam pedibus imus ænanimiter, reus peragatur blasphemize, qui cum Florino, contra hisccre aufit.

Deum neminem damnare nisi propter peccatum, damnatio enim aétus eft punitivæ juftitiæ, punitio autem culpam supponit ; quis enim justus plectat innocentem ?

Deum serio invicare omnes vbicunque terrarum ad fidem & penitentiam, & fub illa conditione, ad salutem : non co solum animo urinde fíant inexcusabiles ( hoc enim nihil fonat philanthropicum ) sed ut vere si jufla præftiterint, affequantur quod gratiosc propofuit.

In rc prædestinationis nihil nobis negotii effe debet cum arcanis Dei conliliis, sed fecundum revclaram ejus voluntatem, de nobis, aliisve judicandum ; ita ergo nos gerere debemus in tota vitæ noftræe inftitucione & in operando falutem noftram, ac fi nulli occulco Dei decreto fubeffemus. Quid ad te, o homo, quod in cælo ftaruum est! Fac tu quod fanctiffimus & juftiffimus, Creator, Redemptorque, tibi injunxit faciendum, non potes non tutus & salvus elle"; alias, fruftra es, qui tibi salutem polliceris, sic itaque fidei, pænitentiæ, bonisque operibus danda eft opera, quafi ab illis unice penderet salus, & immunitus ab omni reprobationis periculo ; fic cavenda infidelitas, omnisque legis divinæ certa, lubensque violatio, ac fi seposita quavis absconditi decreti ratione, damnatio iftinc fequeretur ; qui secus fecerit, & a priori,

de æterna sui conditione judicium feret, misere abutetur fecretis Dei consiliis, quæ silenter debuisset revereri. In actibus ad conversionem præviis, bonisque motibus quos spiritus 0 0 2

Dei

[ocr errors][merged small]

2

5

1

Dei ingerit , etiam nondum renatis, Deus nemincm descrit, prius quam deferatur ipse ; sola ergo culpa sua ad regenerationem serio invitati gratia ulteriore deftituuntur, & fpontanea infidelitate & contumacia pereunt.

Sed video me longius quam mihi proposueram cxcurriffe, vide quo mc provexcrit pacis amor, uc ego ifta tibi, Thcologo exercitacillimo suggererem,huic tu præsumptioni ignosces ; & fi quid erraverit feftinatio mea, comiter monstrabis : Perges denique bene velle huic, quam tantopere boni omnes expetimus, Paci, & Duræum noftrum, fidiffimum ejus proxenetam omni amore ac studio, quod facis, proscqui & mutuis insuper precibus, piisque officüs beare.

Tuum in Chrifto fratrem 6C oumpper fidelissimum.

Jof. Exon,

Cla.

Clariffimo Viro, Theologo gravissimo, & D. HERMANNO HILDEBRANDO

The S;!

AD

Sci. Steph. Ecclesiæ BREMENSIS Paltori

Vigilantissimo', Salutem ac Pacem.

[ocr errors]

Ncumbat mihi licet plus modo quam cui ferendo par am oncris ( reverende admodum in Chrifto frater ) non potui tamen committere ut votis cuis tam piis, tam pacificis deesse viderer : Ipse curabo ne nihil respondcam,

ignosce tu, li brevius. Declarationem tuamarium Articulorum in conventu cleri Bremen. fis præle&orum, gravem illam quidem, moderatam, folidam , vereg; Orthodoxam quanta potui cum cura perlegi, clausulasque fingulas pensicavi sedulo; quuque accuratiori trutinä singula subjeccrim eo magis fubiit animum, mirari quid illud tandem fit, quod parum æquis,apud vos cenforibus displicere poffit;aut ubi demum lateat illud, de quo quosdam ais immane quantum conqueri, Pelagianismi sive ( quod horribilius di&tu) Socinismi virus. Fallor fi qua iltic occurrat phrasis;aut vero fyllaba,quæ vel ex ipfo facro Scripturarum fonte, vel cx sancturum patrum rivalis, vel denique ex aliorum probatiffimorum authorum (præsertim vero Theologorum Dordracenorum ) situlis parum petita fie : Ablit vero ut quis iftorum cuiquam tam prodigiofæ opinionis crimen impingere aufit. Cautius tu quidem, & paulo mollius exprimere maluisti hæc divinæ vericacis arcana, quam rigidiores quidam (sani licet ) Thcologi solent ; quam tibi live prudentiam, live moderationem ex animo gratulor : Ilicet hæc reéta eft ad Chriftianam concordiam via, hoc est quod vox clamantis in deserto præconiata est olim, pararc semitam Deo pacis aspera in vias plahas redigere :: Ambulent ali, fi volunt, por dumos salebrasque.complagemus nos ( quantum possimus) facros boscc calles ut libero ac

« PreviousContinue »